Nowoczesne metody poprawiania nie pozostawiają zbyt wielu śladów, zwłaszcza śladów łatwo widocznych. Dlatego tradycyjne metody badań gemmologicznych nie są dziś wystarczające do wykrycia czy
diamenty są poprawiane. W większości przypadków wymaga to zastosowania metod laboratoryjnych, ponieważ zmiana barwy spowodowana poprawianiem oznacza najczęściej wytworzenie, modyfikację lub likwidację odpowiedzialnych za nią defektów sieciowych, które można skutecznie wykryć tylko metodami spektralnymi. Najbardziej przydatne są w takim przypadku metody spektralne obejmujące szeroki zakres widma fal elektromagnetycznych, fotoluminescencję i katodoluminescencję. Na ich niezbędność wskazuje upowszechnianie się przenośnych gemmologicznych wersji tego rodzaju przyrządów. Inne przyrządy: skaningowy mikroskop elektronowy , spektrometr fluorescencji rentgenowskiej czy spektrometr elektronowego rezonansu paramagnetycznego mogą być wykorzystywane tylko w warunkach stacjonarnych. Jednak narzędzia te są niezbędne sporadycznie i tylko w pewnych wypadkach.
Błędne jest przekonanie, że można lekceważyć tradycyjne metody gemmologiczne. Mogą one udzielić wiele cennych informacji lub przynajmniej zasiać uzasadnioną wątpliwość jakiej natury są badane
diamenty. Często nie dają tak bardzo potrzebnej w tym względzie pewności, niemniej w żadnym razie nie wolno z nich rezygnować.
W rzadkich przypadkach poprawiane
diamenty da się wykryć gołym okiem, częściej za pomocą zwykłego binokularu gemmologicznego, immersjoskopu, lampy UV czy ręcznego spektroskopu. Można je wesprzeć też testerami, prostymi co do zasady, chociaż kosztownymi w zakupie (D-screen, DiamondSure, SSEF Diamond Tester).
Zmierzając do wykrycia poprawianego diamentu należy dokładnie zbadać jego podstawowe własności, gdyż niektóre z nich mogą okazać się wręcz diagnostyczne. W szczególności chodzi tu o takie cechy jak: charakter i właściwości inkluzji, graining, zoning, luminescencja czy dwójłomność.
